किनवट, नांदेड: (विशेष प्रतिनिधी) स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाच्या कै. श्री. उत्तमराव राठोड आदिवासी विकास व संशोधन केंद्र, किनवट येथे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील संवादाचा ठसा उमटवणारा एक विशेष कार्यक्रम संपन्न झाला. बेल्जियम आणि ब्राझील सारख्या दूरवरच्या देशांतील नामवंत संशोधकांनी या ग्रामीण संशोधन केंद्राला भेट देऊन विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधला. शेतकरी आत्महत्येच्या गंभीर समस्येवर जागतिक व स्थानिक संशोधनाचा प्रकाश टाकणारा हा कार्यक्रम शैक्षणिक दृष्ट्या महत्त्वपूर्ण ठरला.या प्रसंगी बेल्जियमचे प्रा. फ्रेडरिक व्हॅंडनबर्ग आणि ब्राझीलच्या प्रा. सिंथिया झेवियर या दोन आंतरराष्ट्रीय ख्यातनाम अभ्यासकांनी विद्यार्थ्यांसमोर आपले मूलगामी विचार मांडले. ते सध्या महाराष्ट्रातील शेतकरी आत्महत्यांच्या सामाजिक-आर्थिक पैलूंचा सखोल अभ्यास करत आहेत. जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (जेएनयू) येथील संशोधक श्री. दिशांत राठोड यांचीही या शैक्षणिक संवादात प्रमुख सहभागिता होती. आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांनी त्यांच्या संशोधनाच्या आधारे शेतकरी आत्महत्यांची मूळ कारणे विद्यार्थ्यांसमोर स्पष्ट केली. त्यानुसार शेतीचा वाढता उत्पादन खर्च, शेतमालाला मिळणारा अल्प नफा, बाजारपेठेतील अनिश्चितता, कर्जबाजारीपणाचा वाढता साया आणि त्यामुळे निर्माण होणारा प्रचंड मानसिक दबाव ही प्रमुख कारणे आहेत. या जागतिक दृष्टिकोनातून स्थानिक समस्येचे विश्लेषण ऐकून विद्यार्थी आणि संशोधक यांना नवा विचारमंथन करण्याची संधी मिळाली.कार्यक्रमाच्या प्रास्ताविक भाषणात केंद्राचे समन्वयक डॉ. मार्तंड कुलकर्णी यांनी या आंतरराष्ट्रीय संवादामागील प्रेरणास्थान विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. मनोहर चासकर यांची दूरदृष्टी ठरल्याचे नमूद केले. “डॉ. चासकर यांच्या मार्गदर्शनामुळे या ग्रामीण संशोधन केंद्राचा खऱ्या अर्थाने कायापालट झाला आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अभ्यासक आता या केंद्राची दखल घेत आहेत, हे येथील शैक्षणिक व संशोधन वातावरणाच्या उंचीचे द्योतक आहे,” असे विचार डॉ. कुलकर्णी यांनी व्यक्त केले. त्यांनी प्र-कुलगुरू डॉ. अशोक महाजन, अधिष्ठाता डॉ. म. के. पाटील यांसह इतर विद्यापीठ प्रशासनाच्या सहकार्याबद्दलही आभार मानले. या कार्यक्रमामुळे केंद्रातील विद्यार्थ्यांना जागतिक स्तरावरील संशोधन पद्धती आणि दृष्टिकोन यांची प्रत्यक्ष ओळख करून घेण्याची संधी मिळाली. शैक्षणिक दृष्ट्या हा एक ‘लिव्ह केस स्टडी’ प्रसंग ठरला. प्रा. डॉ. प्रवीण खंडागळे यांनी पाहुण्यांचा परिचय करून दिला. प्रा. श्रीराम पवार यांनी सूत्रसंचालन केले तर प्रा. चेतन जाधव यांनी आभार प्रदर्शित केले. डॉ. नितीन गायकवाड, डॉ. योगेश अंबुलगेकर यांसह संपूर्ण केंद्राच्या टीमने या ऐतिहासिक शैक्षणिक कार्यक्रमाचे यशस्वी दिग्दर्शन केले. ग्रामीण भागातील एका संशोधन केंद्रातून जागतिक समस्येवर आंतरराष्ट्रीय संवाद घडवून आणणे, हे शिक्षण आणि संशोधनाच्या क्षेत्रातील एक नवीन युगाची सुरुवात मानली जाऊ शकते. विद्यापीठाच्या मार्गदर्शनाखाली हे केंद्र आता आंतरराष्ट्रीय नकाशावर उमटत आहे.